Paardentramremise met stallen

Amstelveenseweg 134 - Eerste Schinkelstraat 16 - Schinkelhavenstraat 27, Amsterdam
Amstelveenseweg in 1890, door Jacob Olie
Amstelveenseweg in 1890, foto door Jacob Olie (Stadsarchief Amsterdam)

Het ontwerp van de paardentramremise met stallen "Schinkelhaven" is van architect Abraham Salm, en dateert van 1884. De opdracht­gever was de Amsterdamse Omnibus Maatschappij en het werd gebouwd in 1884 (en 1885?) door aannemer A. van Zelst.
Het T-vormige complex rond een binnenplaats, gebouwd aan de toenmalige stadsrand bij de uitgang van het Vondelpark is van cultuurhistorisch belang voor de architectuur- en vervoersgeschiedenis. Het bestaat uit twee onderdelen met drie verschillende gevels:
1. Tramremise met gevel aan Amstelveenseweg 134.
2. Stallen met daarboven aan de kant van Schinkelhavenstraat 27 de woning van de stalbaas en keuken en aan de kant van de Eerste Schinkel­straat 16 de hoefsmederij.
(overigens: enkele meters links van de hoefsmederij stond vanaf 1902 tot na 1928 de grootste cocaïnefabriek ter wereld)

oude foto's - bouwtekeningen

Het complex is tegenwoording in gebruik door de Binnenpret.

Façade Amstelveenseweg

Gevel paardentramremise - Salm Gevel paardentramremise - Salm
De gevel is een mooi voorbeeld van de eclectische architectuur uit de laat-negentiende eeuw, waarin hollandse renaissance en italianiserende vormen worden vermengd. Opvallend is het kleurgebruik. Het bevat elementen van een zwitserse 'chalet', maar is vooral gebaseerd op de russische landelijke architectuur. Het overdadige komt van zoon Abraham, hoewel hij na 1900 wat minder eclecticistisch werd. Hierdoor is de Tramremise qua stijlkeuze en kleurigheid wellicht Abraham Salm's meest gewaagde werkstuk, en een van de ijkpunten binnen zijn œuvre. Een ingekleurde lithografische afdruk van de ontwerptekening (in spiegelbeeld dus) werd in 1900 naar de wereldtentoonstelling in Parijs gezonden.

Gevel paardentramremise - Salm

Waardestelling door De Donderberggroep

Via Triumphalis aan de zuidkant van het Vondelpark

De Amstelveenseweg en haar directe omgeving was in de laatste drie decennia van de negentiende eeuw een showcase van plezier- en vermaaks­architectuur. Blijkbaar geëntameerd door de nabijheid van het Vondelpark, werden hier bebouwingen geplaatst die een toonbeeld waren van speelse vormentaal, en kleine of grotere experimenten presenteerden op het gebied van stijl en materiaalgebruik, bijvoorbeeld het (in de jaren-50 afgebroken) Broeker Huis uit de jaren 1880; de (gesloopte) uitspanningen in 'chalet'-stijl; en het (in 1998 gesloopte) Boomschorshuisje uit 1886. Deze architectuur herinnert, hoewel ze functioneel is, aan de zogenaamde folly.

 Amstelveenseweg 124, café Schinkelhaven
Paardentram bij Amstelveenseweg 124, café Schinkelhaven (Stadsarchief Amsterdam)
nog een foto